در شماره 35 «فیلم امروز» (بهمن 1402) و در پرونده چهل‌سالگی‌ فیلم «نقطه‌ضعف» محمدرضا اعلامی، مطلبی دارم که بخشی از آن را می‌خوانید:
«یکی از نکات ارزش‌مند فیلم، این است که برخلاف فیلم‌های مشابه، هیچ تصویر اگزجره و گل‌درشتی به‌طور خاص از ساواک یا به‌صورت نمادین از نیروهای امنیتی ارائه نمی‌کند. تصویر تیپیکال آن‌ها که از بازنمایی و تکرار فیلم‌ها و سریال‌های پس از انقلاب در ذهن ما نقش بسته، آدم‌هایی است کراواتی با صورت تراشیده. همه این‌ها در ذهن ما نسل بعد انقلاب، دوگانه حزب‌اللهی/ ضدانقلاب را ساخته که تصویر بیرونی‌اش با تصاویر عینی‌تری مثل کراواتی/غیرکراواتی، ریشو/سه‌تیغه و ... شناخته می‌شود. بدمن‌هایی که اگر خیلی مرموز باشند، بارانی بلندی با دکمه‌های بسته پوشیده‌اند و کلاه شاپو بر سر دارند. چیزی که در مأمور بارانی‌پوشی که بازجو و مسافر را موقع گردش در شهر تعقیب می‌کند، عینیت می‌یابد.

سن و تجربه زیسته من اجازه نمی‌دهد قضاوت کنم چه‌قدر از این تصویر واقعی است و چه‌قدر به بازنمایی تیپیکال رسانه‌‌ها برمی‌گردد. رمان را هم نخوانده‌ام که بگویم چه‌قدر از شخصیت‌پردازی و طراحی لباس‌اش اقتباسی است یا چه‌قدر بازتولید تصاویر فیلم‌های پیشین است؛ یا مهم‌تر این‌که خود «نقطه‌ضعف» در ایجاد و تثبیت این تصویر رسانه‌ای، چه‌قدر نقش داشته است. اما می‌توان گفت این تصویر تیپیکال، از فرط کاربرد برای حاکمیت و در رأس‌اش تلویزیون هم جنبه کمیک و کاریکاتوری پیدا کرد. شاهد مثال‌اش مجموعه «چاق و لاغر» است که در فاصله سال‌های 65 تا 69 در پنج سری تولید شد و دو مأمور امنیتی عروسکی، کاریکاتوری از این تیپ آشنا ارائه می‌کردند.»

در بخش پایانی مطلب هم نوشته‌ام که نقطه‌ضعف آدم‌ها همین انسان بودن‌شان است. همین وجوه انسانی است که آن‌ها را حتی از قالب تیپیکال یک بدمن درمی‌آورد، به شخصیت نزدیک می‌کند و ممکن است عاملیت آن‌ها را هم تغییر دهد. این همان چیزی است که حتی آدم‌ها را درباره جایگاهی که با تلاش بسیار به آن رسیده‌اند، دچار تردید می‌کند و به طغیان علیه ساختار و تلاش برای تغییر آن وامی‌دارد. راز مهم ماندگاری فیلم، تأکید بر همین ارزش‌های انسانی است و بی‌زمانی و بی‌مکانی باعث می‌شود این پیام همیشه و در هر دوره‌ای مصداق داشته باشد..
1402/11/13

.

▪ مطالب من را همراه با عکس یا ویدئو در اینستاگرام یا کانال تلگرام من ببینید:

Tlgrm.me/jabertavazoee

Instagram.com/jabber_tavazoee